Người thân ở nước ngoài gửi được phần lớn thực phẩm khô, đóng gói kín, có nhãn của nhà sản xuất về Việt Nam làm quà: bánh kẹo, sô cô la, cà phê, trà, gia vị khô, đồ hộp, hạt đã rang, dầu ăn đóng chai kín. Thịt, xúc xích, phô mai, sữa tươi, trứng và trái cây tươi là nhóm dễ bị giữ lại vì thuộc diện kiểm dịch, lại hỏng dọc đường. Kiện quà đi nhanh hay chậm phụ thuộc nhiều nhất vào việc khai đúng tên từng món.
Thùng quà từ người thân là chuyện quen thuộc của nhiều gia đình Việt, nhất là dịp Tết. Bài này viết cho cả hai đầu: người gửi cần biết chọn món, đóng thùng và khai hàng ra sao; người nhận ở Việt Nam cần biết kiện hàng đi qua những bước nào, có thể được hỏi gì, và nhận ra những tin nhắn giả mạo đòi tiền "phí thông quan" đang rất phổ biến. Bài nêu nguyên lý; định mức thuế quà biếu và các khoản phí có thể thay đổi, nên khi cần con số hãy hỏi đơn vị vận chuyển và cơ quan hải quan.
Ba đường gửi thường dùng và hợp với món nào
Mỗi đường gửi có cách xử lý hàng ở cửa khẩu khác nhau. Bảng dưới so ở mức nguyên lý để người gửi chọn cho hợp món quà:
| Đường gửi | Đặc điểm | Hợp với | Cần để ý |
|---|---|---|---|
| Bưu chính quốc tế | Đi qua hệ thống bưu điện hai nước, thường chậm hơn | Đồ khô, đồ hộp, quà không gấp | Thời gian có thể kéo dài nhiều tuần; tránh đồ dễ chảy, dễ hỏng |
| Chuyển phát nhanh quốc tế | Nhanh, có mã theo dõi, doanh nghiệp chuyển phát làm thủ tục thay | Quà cần tới đúng dịp | Có thể phát sinh phí, thuế phía người nhận tuỳ giá trị và loại hàng |
| Dịch vụ gom hàng gửi về | Nhiều kiện gom chung một chuyến, chi phí theo cân | Thùng quà lớn, nhiều món | Hỏi rõ ai chịu trách nhiệm khi hàng bị giữ, bị thất lạc; giữ biên nhận |
Đường nào cũng phải tuân theo quy định hải quan và kiểm dịch của Việt Nam, cùng danh mục hàng cấm gửi của đơn vị vận chuyển. Dịch vụ quảng cáo "gửi được mọi thứ" không làm thay đổi các quy định đó; rủi ro bị giữ hàng vẫn nằm ở người gửi và người nhận.
Với dịch vụ gom hàng, người gửi nên hỏi trước ba điều: kiện được khai hải quan dưới tên ai, nếu một món trong kiện chung bị giữ thì các món khác có bị chậm theo không, và khi thất lạc thì bồi thường theo cân hay theo giá trị khai. Câu trả lời rõ ràng từ đầu đỡ cho cả hai bên những cuộc gọi qua lại khi có chuyện.
Món nên gửi và món nên để người thân tự mang hoặc mua tại chỗ
Kiện quà nằm trong kho, trên xe, trong khoang hàng nhiều ngày, không có ai trông chừng nhiệt độ. Vì vậy danh sách món nên gửi còn chặt hơn danh sách món mang theo người:
- Nên gửi: bánh quy hộp thiếc, kẹo cứng, cà phê rang đóng gói kín, trà, gia vị khô, đồ hộp, mì khô, hạt rang đóng túi kín, ngũ cốc.
- Gửi được nhưng nên cân nhắc mùa: sô cô la, kẹo dẻo, bơ hạt dễ chảy, biến dạng khi qua kho nóng; tránh gửi vào mùa hè.
- Chất lỏng: dầu, giấm, mật ong, nước sốt đóng chai thuỷ tinh dễ vỡ, rò rỉ làm hỏng cả thùng; nhiều đơn vị vận chuyển hạn chế rượu, hỏi trước khi gửi.
- Không nên gửi: thịt, xúc xích, giăm bông, phô mai, sữa tươi, trứng, quả tươi, rau, hạt giống, cây giống.
- Không gửi: đồ ăn nhà làm không nhãn, sản phẩm có thành phần động vật hoang dã, thuốc kê đơn không kèm giấy tờ, bình xịt, hàng dễ cháy.
- Sữa bột trẻ em: gửi vài hộp cho con cháu dùng thường không phải chuyện lạ, nhưng số lượng lớn cùng loại dễ bị coi là hàng mang dáng thương mại.
Nếu món quà có ý nghĩa nhất với người nhận lại là một miếng phô mai hay một loại quả tươi, đợi dịp người thân về nước tự mang theo, hoặc tìm hàng nhập chính ngạch cùng loại ở Việt Nam, thường đỡ phiền hơn là gửi.
Khai hàng: viết cho người kiểm tra hiểu ngay
Ghi tên cụ thể từng món. Tờ khai bưu kiện quốc tế cần mô tả nội dung. "Thực phẩm" hay "quà" là quá chung, dễ khiến kiện bị giữ để hỏi thêm. Ghi như "2 hộp bánh quy, 3 túi cà phê rang 250 g, 1 hộp trà" thì người kiểm tra hiểu ngay.
Khai giá trị trung thực. Khai thấp đi để tránh thuế là vi phạm, và khi hàng thất lạc thì mức bồi thường cũng chỉ dựa trên giá trị đã khai. Giữ hoá đơn mua hàng nếu được.
Đánh dấu là quà tặng nếu đúng như vậy. Tờ khai thường có ô chọn quà tặng, hàng mẫu hay hàng bán. Chọn đúng ô; quà biếu cho gia đình được xử lý khác với hàng gửi về để bán.
Ghi đúng tên, địa chỉ, số liên lạc người nhận. Tên tỉnh, phường xã ghi theo đơn vị hành chính sau ngày 1/7/2025 để kiện không bị trả về vì địa chỉ không khớp. Có thể ghi thêm tên cũ trong ngoặc cho người giao hàng dễ tìm.
Kèm một danh sách trong thùng. Một tờ liệt kê các món đặt trên cùng giúp việc kiểm tra thực tế nhanh, và giúp người nhận đối chiếu khi mở thùng.
Đóng thùng quà cho chặng đường xa và khí hậu nóng
Thùng quà tốt là thùng tới nơi còn nguyên, không món nào làm hỏng món khác. Người gửi có thể làm theo các bước sau:
- Chọn thùng carton mới, cứng, đủ lớn để chèn đệm; thùng cũ đã qua nhiều chuyến dễ móp, rách góc.
- Giữ mọi món trong bao bì gốc còn niêm phong, không bóc hộp ra để xếp gọn.
- Bọc chai lọ bằng túi kín rồi quấn đệm khí, đặt đứng ở giữa thùng, xa các mặt thùng.
- Xếp món nặng ở đáy, món nhẹ, dễ bẹp ở trên; chèn kín khoảng trống bằng giấy vò hay đệm xốp để đồ không xô dịch.
- Tách đồ có mùi mạnh như cà phê, gia vị ra túi kín riêng để mùi không ám sang bánh kẹo.
- Đặt danh sách các món ở lớp trên cùng, dán băng keo kín các mép thùng, ghi địa chỉ ở mặt trên và một mặt bên.
Với sô cô la và kẹo dẻo, người gửi có thể bọc thêm một lớp túi kín để nếu có chảy thì không dính sang món khác. Dù vậy, gửi những món này vào mùa nóng ở Việt Nam vẫn là canh bạc về chất lượng.
Phía người nhận ở Việt Nam: kiện hàng đi qua những bước nào
Khi kiện tới Việt Nam, nó được làm thủ tục hải quan tại nơi tiếp nhận bưu gửi quốc tế hoặc kho của doanh nghiệp chuyển phát. Kiện có thể được soi chiếu, mở kiểm tra thực tế, đối chiếu với tờ khai. Với kiện có sản phẩm động vật, thực vật thuộc diện kiểm dịch, cơ quan kiểm dịch có thể vào cuộc; món không đạt có thể bị giữ hoặc tiêu huỷ.
Quà biếu tặng có định mức miễn thuế theo quy định hiện hành. Trong định mức, người nhận thường chỉ việc nhận; vượt định mức thì phải nộp thuế phần vượt, có khi kèm phí dịch vụ làm thủ tục của đơn vị chuyển phát. Đơn vị vận chuyển sẽ thông báo cho bạn khoản phải nộp qua kênh chính thức của họ. Nếu kiện bị giữ để bổ sung thông tin, bạn có thể được yêu cầu xuất trình giấy tờ tuỳ thân hoặc giải thích nội dung kiện; liên lạc với người gửi để lấy danh sách các món và hoá đơn.
Nếu kiện có món bị giữ vì kiểm dịch, bạn thường được thông báo lý do. Với lượng nhỏ, làm thủ tục kiểm dịch thường tốn thời gian và chi phí hơn giá trị món hàng, nên nhiều gia đình chấp nhận để lại món đó và nhận phần còn lại của kiện.
Tin nhắn giả mạo đòi phí nhận bưu kiện
Kịch bản hay gặp. Một tin nhắn hoặc cuộc gọi báo bạn có kiện quà từ nước ngoài đang bị giữ ở hải quan, phải chuyển khoản ngay một khoản "phí thông quan", "phí phạt" vào tài khoản cá nhân, kèm đường dẫn để "xác nhận". Có kẻ còn biết tên người thân của bạn ở nước ngoài.
Dấu hiệu nhận ra. Yêu cầu chuyển tiền vào tài khoản cá nhân; giục gấp, doạ tiêu huỷ hàng hoặc doạ xử lý pháp luật; gửi đường dẫn lạ đề nghị nhập thông tin thẻ ngân hàng; số tiền tăng dần sau mỗi lần chuyển.
Cách kiểm tra. Gọi trực tiếp cho người thân để hỏi họ có gửi gì không, gửi qua đơn vị nào, mã vận đơn là gì. Tự tra mã vận đơn trên kênh chính thức của đơn vị đó, không bấm vào đường dẫn trong tin nhắn.
Nguyên tắc. Cơ quan hải quan không gọi điện đòi người dân chuyển khoản vào tài khoản cá nhân. Thuế, phí hợp lệ được thông báo qua đơn vị vận chuyển và có chứng từ.
Nếu đã lỡ chuyển tiền. Liên hệ ngay ngân hàng để yêu cầu hỗ trợ, giữ lại tin nhắn, số tài khoản, và trình báo cơ quan công an nơi gần nhất.
Mở thùng và dùng quà cho đúng
Khi nhận thùng, nếu thùng móp nặng, rách, ướt hay có mùi lạ, chụp ảnh trước khi mở và báo đơn vị giao hàng. Mở ra rồi, đối chiếu với danh sách người gửi kèm theo. Món bị vỡ, chảy, bao bì phồng thì bỏ, đừng tiếc.
Quà gửi về không có nhãn phụ tiếng Việt, nên người nhận tự đọc nhãn gốc. Ba dòng cần tìm trước tiên là hạn dùng, điều kiện bảo quản và thành phần. Hạn dùng của hàng Mỹ viết tháng trước ngày, hàng Nhật, Hàn viết năm trước, nên đọc kỹ trước khi kết luận món nào đã hết hạn. Với người lớn tuổi trong nhà, con cháu nên dịch giúp những dòng này và ghi ra giấy dán lên hộp.
Để ý những người dùng đặc biệt: trẻ nhỏ với các loại hạt nguyên, kẹo cứng có nguy cơ hóc; người dị ứng với thành phần như đậu phộng, sữa, trứng, gluten; người đang ăn kiêng theo chỉ định bác sĩ với bánh kẹo nhiều đường, đồ hộp nhiều muối. Món nào chưa chắc, hỏi bác sĩ hoặc để dành cho người khác trong nhà.
Cuối cùng, nhắn lại cho người gửi biết món nào tới nơi tốt, món nào bị chảy, bị giữ hay hỏng dọc đường. Lần gửi sau họ sẽ chọn món hợp hơn, và cả hai bên đều đỡ tốn công cho những món không chịu nổi chặng đường.
Câu hỏi thường gặp
Gửi sô cô la, bánh kẹo từ nước ngoài về Việt Nam có bị giữ không?
Sô cô la, bánh kẹo đóng gói kín, có nhãn nhà sản xuất thuộc nhóm ít rủi ro về kiểm dịch và thường được gửi làm quà. Điều cần lo hơn là nhiệt: sô cô la dễ chảy khi qua kho nóng, nên tránh gửi vào mùa hè và bọc thêm túi kín.
Có nên khai kiện quà là "thực phẩm" cho gọn không?
Không nên. Mô tả quá chung dễ khiến kiện bị giữ lại để hỏi thêm. Ghi tên và số lượng từng món giúp việc kiểm tra nhanh hơn, và giúp xác định món nào thuộc diện cần kiểm dịch, món nào không.
Nhận kiện quà từ nước ngoài có phải đóng thuế không?
Quà biếu tặng có định mức miễn thuế theo quy định hiện hành; vượt định mức thì nộp thuế phần vượt. Đơn vị vận chuyển sẽ thông báo khoản phải nộp qua kênh chính thức và có chứng từ. Hãy hỏi họ con số cụ thể vì định mức có thể thay đổi.
Nhận tin nhắn báo kiện hàng bị giữ, đòi chuyển phí vào tài khoản thì làm gì?
Đừng chuyển tiền và đừng bấm đường dẫn trong tin nhắn. Gọi người thân hỏi xem họ có gửi gì, gửi qua đơn vị nào, rồi tự tra mã vận đơn trên kênh chính thức. Cơ quan hải quan không yêu cầu người dân chuyển khoản vào tài khoản cá nhân.
Gửi thịt bò khô, xúc xích từ nước ngoài về có được không?
Thịt và sản phẩm từ thịt là sản phẩm động vật thuộc diện kiểm dịch, dễ bị giữ lại khi gửi qua bưu kiện. Người gửi nên chọn món khác như đồ khô có nguồn gốc thực vật, bánh kẹo, cà phê, trà để kiện đi nhanh và không mất món.
Địa chỉ người nhận ghi theo tỉnh cũ hay tỉnh mới?
Ghi theo đơn vị hành chính hiện hành sau sắp xếp từ ngày 1/7/2025, tức tên tỉnh, thành và phường, xã mới. Có thể ghi thêm tên cũ trong ngoặc và số liên lạc rõ ràng để người giao hàng dễ tìm, tránh kiện bị trả về.